Văn mẫu lớp 10 Văn THPT

Phân tích bài thơ Cảm hoài của tác giả Đặng Dung

Đề bài: Cảm hoài là bài thơ xuất sắc của Đặng Dung viết về chí khí, hoài bão lập công, cứu nước của bậc nam nhi. Dựa vào những hiểu biết của bản thân, anh chị hãy phân tích bài thơ Cảm hoài của Đặng Dung.

I. Dàn ý chi tiết

1. Mở bài

Giới thiệu tác phẩm: Chủ nghĩa yêu nước, tinh thần dân tộc là nguồn cảm hứng chủ đạo của thơ văn Lí- Trần. Hòa chung với nguồn cảm hứng dạt dào ấy, Đặng Dung đã viết bài thơ Cảm hoài để bộc lộ tinh thần yêu nước sâu sắc, đồng thời thể hiện nỗi đau đớn, nhức nhối của người anh hùng lỡ thời.

2. Thân bài

– Cảm hoài là những tâm sự thầm kín của Đặng Dung – một con người yêu nước, giàu trách nhiệm với khát khao cống hiến mạnh mẽ nhưng không gặp thời.

– Ngay phần mở đầu, bài thơ đã thể hiện cảm xúc trữ tình bi tráng.

– Câu thơ như lời than thở đầy xót xa, việc đời vẫn dài dằng dặc nhưng tuổi đã về già, dẫu có khát khao cống hiến nhưng lực bất tòng tâm.

– Nhà thơ đã tìm đến những cuộc rượu hát nghêu ngao để vơi bớt những uất hận, day dứt luôn thường trực cho tâm trí.

– Từ nỗi buồn cá nhân, nhà thơ Đặng Dung đã chỉ ra một triết lí về sự thành bại trong cuộc đời

+ Câu thơ thấm đượm nỗi buồn, sự uất hận đến xót xa, thành bại của nghiệp lớn không chỉ nằm ở ý chí tài năng của người anh hùng mà còn được làm nên bởi thời thế.

+ Nghiệp lớn dang dở vì lỡ thời, nay đã về già nhà thơ cũng chỉ còn biết ôm nỗi đau riêng, bất lực mà nhìn sự đảo điên của thời cuộc.

– Đau đớn, uất hận là thế nhưng Đặng Dung vẫn mang một tấm lòng đẹp của người anh hùng với ước mong thật cao đẹp:  khát vọng to lớn của nhà thơ Đặng Dung: mong muốn được mang sức lực, tài năng để xoay chuyển cục diện, góp sức giúp chúa đánh giặc, cứu nước mang lại hòa bình cho nhân dân

– Hai câu thơ cuối một lần nữa làm bật lên nỗi xót xa, cay đắng của Đặng Dung trước nghiệp lớn mà cả đời ông đã theo đuổi nhưng không thành.

– Đặng Dung cảm thấy xót xa, đau đớn vì chưa trả xong nợ công danh, sự nghiệp cứu nước dang dở mà tuổi đã già.

3. Kết bài

“Cảm hoài” với lời thơ chân thành, giọng điệu bi tráng đã thể hiện trọn vẹn tấm lòng cao đẹp của người anh hùng yêu nước

II. Bài tham khảo

Chủ nghĩa yêu nước, tinh thần dân tộc là nguồn cảm hứng chủ đạo của thơ văn Lí- Trần. Hòa chung với nguồn cảm hứng dạt dào ấy, Đặng Dung đã viết bài thơ Cảm hoài để bộc lộ tinh thần yêu nước sâu sắc, đồng thời thể hiện nỗi đau đớn, nhức nhối của người anh hùng lỡ thời.

Có thể nói, Cảm hoài là những tâm sự thầm kín của Đặng Dung – một con người yêu nước, giàu trách nhiệm với khát khao cống hiến mạnh mẽ nhưng không gặp thời. Mang trong mình khát khao nhập thế mạnh mẽ, mong muốn được dâng hiến tài năng, sức lực cho nghiệp lớn nhưng thời thế không chiều lòng người, bởi vậy nên ngay phần mở đầu, bài thơ đã thể hiện cảm xúc trữ tình bi tráng.

“Thế sự du du nại lão hà

Vô cùng thiên địa nhập hàm ca”

Câu thơ như lời than thở đầy xót xa, việc đời vẫn dài dằng dặc nhưng tuổi đã về già, dẫu có khát khao cống hiến nhưng lực bất tòng tâm. Nhà thơ đã tìm đến những cuộc rượu hát nghêu ngao để vơi bớt những uất hận, day dứt luôn thường trực cho tâm trí. Nỗi buồn của nhà thơ là nỗi buồn của người anh hùng có ý thức dân tộc sâu sắc, khát khao cống hiến nhưng thế sự vô thường, thời gian vô tình không đợi chờ bất cứ ai.

Từ nỗi buồn cá nhân, nhà thơ Đặng Dung đã chỉ ra một triết lí về sự thành bại trong cuộc đời:

“Thời lai đồ điếu thành công dị

Vận khứ anh hùng ẩm hận đa”

(Tạm dịch:

Gặp thời thì anh hàng thịt, người câu cá cũng dễ làm nên công lớn

Vận khứ anh hùng đã hết cũng chỉ uống nhiều hận mà thôi)

Câu thơ thấm đượm nỗi buồn, sự uất hận đến xót xa, thành bại của nghiệp lớn không chỉ nằm ở ý chí tài năng của người anh hùng mà còn được làm nên bởi thời thế.  Đặng Dung là người anh hùng có khát vọng, tài năng nhưng lại chẳng thể hoàn thành đại sự vì thời thế chưa mở ra những cơ hội để nhà thơ phát huy tài năng để cứu nước, giúp đời. Nghiệp lớn dang dở vì lỡ thời, nay đã về già nhà thơ cũng chỉ còn biết ôm nỗi đau riêng, bất lực mà nhìn sự đảo điên của thời cuộc. Đau đớn, uất hận là thế nhưng Đặng Dung vẫn mang một tấm lòng đẹp của người anh hùng với ước mong thật cao đẹp:

“Trí chủ hữu hoài phù địa trục

Tẩy binh vô lộ vãn thiên hà”

(Dịch:

Muốn giúp chúa, ôm hoài bão nâng trục trái đất mà xoay chuyển lại

Mong rửa sạch giáp binh nhưng không có lối để kéo Ngân Hà xuống)

Câu thơ thể hiện khát vọng to lớn của nhà thơ Đặng Dung: mong muốn được mang sức lực, tài năng để xoay chuyển cục diện, góp sức giúp chúa đánh giặc, cứu nước mang lại hòa bình cho nhân dân. Khát khao được nhập cuộc, khát khao lập công ấy thật cao đẹp, kì vĩ biết bao. Lập công ở đây không phải là vì những danh phận, hư vinh thông thường mà đó là mục đích, lí tưởng sống của Đặng Dung cũng như bao nam nhi trong xã hội lúc bấy giờ. Trong bài thơ “Thuật hoài”, Phạm Ngũ Lão cũng từng viết:

“Công danh nam tử còn vương nợ

Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ Hầu”

Mang trong mình tài năng, khát vọng đẹp cứu nước giúp đời nhưng Đặng Dung lại không thể thực hiện được, để khi mái đầu đã bạc vẫn ôm nỗi trăn trở, day dứt khôn nguôi:

“Quốc thù vị báo đầu tiên bạch

Kỉ độ long tuyền đới nguyệt ma”

(Dịch:

Thù nước chưa báo được mà đầu thì đã bạc rồi

Bao lần mang kiếm Long Tuyền ra ngoài mài dưới bóng trăng)

Hai câu thơ cuối một lần nữa làm bật lên nỗi xót xa, cay đắng của Đặng Dung trước nghiệp lớn mà cả đời ông đã theo đuổi nhưng không thành. “Thù nước chưa báo xong mà mái đầu thì đã bạc rồi”, khát vọng nhập thế chưa khi nào vơi cạn nhưng thời gian đã in đậm trên mái đầu, Đặng Dung cảm thấy xót xa, đau đớn vì chưa trả xong nợ công danh, sự nghiệp cứu nước dang dở mà tuổi đã già.

Thời gian chỉ có thể lấy đi tuổi trẻ, sức lực nhưng lại không thể làm mất đi lí tưởng, khát khao cao đẹp. Có thể thấy chí khí mạnh mẽ của người anh hùng đã chống lại những quy luật khắc nghiệt của tạo hóa. Bất lực trước hoàn cảnh nhưng nhà thơ không bi lụy mà vẫn nuôi hùng tâm tráng chí, khát vọng thực hiện ý nguyện vẫn cháy bỏng. Hình ảnh mài kiếm dưới ánh trăng cuối bài thơ thật đẹp đã thể hiện được chí khí lớn lao của người anh hùng trước thời cuộc.

“Cảm hoài” với lời thơ chân thành, giọng điệu bi tráng đã thể hiện trọn vẹn tấm lòng cao đẹp của người anh hùng yêu nước, đúng như Lí Tử Tấn từng nhận xét: “Phi hào kiệt chi sĩ bất năng”, nếu không phải kẻ sĩ hào kiệt thì Đặng Dung không thể viết lên những lời thơ cảm động, hào hùng như thế.

Loading...