Văn mẫu lớp 10 Văn THPT

Phân tích bài thơ Cảm hoài của Đặng Dung để thấy được nỗi đau của người anh hùng chiến bại

Đề bài: Phân tích bài thơ Cảm hoài của Đặng Dung để thấy được nỗi đau của người anh hùng chiến bại

I. Dàn ý chi tiết

1. Mở bài

Giới thiệu tác phẩm: Thuật hoài là tiếng than đầy bi tráng của người anh hùng có chí lớn nhưng không gặp thời vận. Đặng Dung đã thể hiện đầy sâu sắc khát vọng, hoài bão lập công của “kẻ làm trai” song lời thơ cũng thấm đượm nỗi buồn, sự uất hận vì tấm lòng nhập thế nhưng lực bất tòng tâm.

2. Thân bài

– Mở đầu bài thơ, tác giả Đặng Dung đã tự đặt ra một câu hỏi để tự vấn thể hiện sự bất lực, chất chứa những bi phẫn, xót xa

+ Thế sự bề bộn, ngổn ngang trăm bề khi quân Minh điên cuồng cướp phá, nghiệp lớn chưa thành

+ khát khao lập công còn chưa vơi cạn mà giờ đây nhà thơ đã già, sức cùng lực kiệt chỉ còn biết bất lực đến xót xa nhìn sự đảo điên của thời thế.

+ Để quên đi hiện thực đắng cay, nhà thơ đã “gom cả trời đất rộng lớn để ném vào một cuộc say”.

– Hai câu thơ tiếp theo, nhà thơ Đặng Dung đã thể hiện quan điểm về thành bại của người anh hùng, nghiệp lớn có thành hay dang dở trong sự nuối tiếc không chỉ nằm ở bản thân người anh hùng mà còn do thời vận, ý trời

+ Khi thời vận đến, những kẻ tầm thường “đồ điếu” cũng có cơ hội để làm nên thành công, sự nghiệp lớn.

+ Khi thời cơ đi thì dẫu là những người anh hùng cũng đành nuốt hận “Vận khứ anh hùng ẩm hận đa”.

– Câu thơ 5, 6 nhà thơ Đặng Dung đã bộc lộ khát vọng cao đẹp về sự nghiệp cứu nước, giúp đời mà cả đời dành tâm sức để theo đuổi.

– Hai câu thơ kết thấm đẫm màu sắc lãng mạn, nhà thơ vừa thể hiện sự xót xa, bất lực trước nghiệp lớn còn dang dở đồng thời khẳng định đầy mạnh mẽ khát vọng cứu dân giúp nước.

– Tuổi già khiến nhà thơ không thể tiếp tục thực hiện nghiệp lớn nhưng cái chí lớn, khát vọng cứu nước cháy bỏng vẫn luôn sôi sục mà thời gian, tuổi già chẳng thể nào làm vơi cạn.

3. Kết bài

Mọi tâm sự, tiếng lòng chân thành mà xót xa đến tột cùng của Đặng Dung được gửi gắm trọn vẹn trong bài thơ Cảm hoài. Tiếng lòng ấy cũng đã đi vào lịch sử văn chương trung đại Việt Nam như một kiệt tác, được lưu truyền đến muôn đời.

II. Bài tham khảo

Thuật hoài là tiếng than đầy bi tráng của người anh hùng có chí lớn nhưng không gặp thời vận. Đặng Dung đã thể hiện đầy sâu sắc khát vọng, hoài bão lập công của “kẻ làm trai” song lời thơ cũng thấm đượm nỗi buồn, sự uất hận vì tấm lòng nhập thế nhưng lực bất tòng tâm.

Hai cha con Đặng Tất, Đặng Dung đều là những anh hùng hào kiệt lẫy lừng  thời Hậu Trần, mang trong mình những khát vọng đẹp đẽ nhưng đáng buồn thay họ lại là những anh hùng không gặp thời vận, không gặp được minh quân. Cảm hoài được viết trước thời điểm Đặng Dung bị Minh Trương Phụ bắt, khi nhà thơ lẩn trốn sự truy đuổi của quân giặc, kiệt sức, đơn độc lại thấy không còn cơ hội khôi phục sự nghiệp nên có thể nói bài thơ chính là nỗi cảm hoài bi tráng của người anh hùng thất cơ lỡ vận.

Mở đầu bài thơ, tác giả Đặng Dung đã tự đặt ra một câu hỏi để tự vấn thể hiện sự bất lực, chất chứa những bi phẫn, xót xa:

“Thế sự du du nại lão hà

Vô cùng thiên địa nhập hàm ca”

Thế sự bề bộn, ngổn ngang trăm bề khi quân Minh điên cuồng cướp phá, nghiệp lớn chưa thành, khát khao lập công còn chưa vơi cạn mà giờ đây nhà thơ đã già, sức cùng lực kiệt chỉ còn biết bất lực đến xót xa nhìn sự đảo điên của thời thế. “Việc đời dằng dặc, mà ta già rồi, biết làm sao đây” là câu hỏi tự vấn cũng là lời than đầy xót xa của nhà thơ về sự thất cơ lỡ vận của bản thân. Những cảm xúc trăn trở, xót xa thường trực, để quên đi hiện thực đắng cay, nhà thơ đã “gom cả trời đất rộng lớn để ném vào một cuộc say”. Qua hai câu thơ mở đầu cùng những cảm xúc chân thành đã thể hiện được tầm vóc tư tưởng của chủ thể trữ tình.

Hai câu thơ tiếp theo, nhà thơ Đặng Dung đã thể hiện quan điểm về thành bại của người anh hùng, nghiệp lớn có thành hay dang dở trong sự nuối tiếc không chỉ nằm ở bản thân người anh hùng mà còn do thời vận, ý trời:

“Thời lai đồ điếu thành công dị

Vận khứ anh hùng ẩm hận đa”

Khi thời vận đến, những kẻ tầm thường “đồ điếu” cũng có cơ hội để làm nên thành công, sự nghiệp lớn, khi thời cơ đi thì dẫu là những người anh hùng cũng đành nuốt hận “Vận khứ anh hùng ẩm hận đa”. Đặng Dung là vị tướng tài, có chí lớn từng lập nhiều chiến công vẻ vang, trong cuộc chiến chống quân Minh do thế cô sức mỏng nên thất bại. Những ngày bi bao vây phải lẩn trốn trong rừng Đặng Dung cảm nhận sâu sắc hơn về sự bất lực của bản thân, cũng nhận thấy thế sự ảm đạm, kết cục thất bại khó tránh khỏi nên tâm trạng nặng trĩu buồn đau cùng uất hận.

Câu thơ 5, 6 nhà thơ Đặng Dung đã bộc lộ khát vọng cao đẹp về sự nghiệp cứu nước, giúp đời mà cả đời dành tâm sức để theo đuổi.

“Trí chủ hữu hoài phù địa trục

Tẩy binh vô lộ vãn thiên hà”

Nhà thơ có tấm lòng sáng như gươm cùng với khát vọng thiêng liêng muốn dốc hết tài năng, sức lực để giúp chúa cứu nước, xoay chuyển tình thế, lật lại thế cờ. Xót xa thay, thời vận không đến, người anh hùng lỡ vận ấy chẳng còn cách nào “vô lộ” để kéo được sông Ngân Hà xuống rửa sạch giáp binh, kết thúc chiến tranh, mang đến cuộc sống yên bình của đất nước, muôn dân.

“Quốc thù vị báo đầu tiên bạch

Kỉ độ long tuyền đái nguyệt ma”

Hai câu thơ kết thấm đẫm màu sắc lãng mạn, nhà thơ vừa thể hiện sự xót xa, bất lực trước nghiệp lớn còn dang dở đồng thời khẳng định đầy mạnh mẽ khát vọng cứu dân giúp nước. Tuổi già khiến nhà thơ không thể tiếp tục thực hiện nghiệp lớn nhưng cái chí lớn, khát vọng cứu nước cháy bỏng vẫn luôn sôi sục mà thời gian, tuổi già chẳng thể nào làm vơi cạn.

Mọi tâm sự, tiếng lòng chân thành mà xót xa đến tột cùng của Đặng Dung được gửi gắm trọn vẹn trong bài thơ Cảm hoài. Tiếng lòng ấy cũng đã đi vào lịch sử văn chương trung đại Việt Nam như một kiệt tác, được lưu truyền đến muôn đời.

Loading...